Alles over honing
Bijen en honing
De bij van dichtbij
Bijenbescherming
De bij van dichtbij

Hoe ziet een bij eruit? Hoe groeit een bij en wat is er zo speciaal aan honingbijen?

Van verloren bij tot reuzenbij

De bij is talrijk in haar soort. Momenteel onderscheiden we zo’n 25.000 soorten, maar er vallen er wellicht nog heel wat meer te ontdekken. Hoewel alle bijen voornamelijk gemeenschappelijke kenmerken hebben, zijn er ook grote verschillen tussen de soorten op te merken. Zo is de kleinste bij, ook wel eens de verloren bij (perdita minima) genoemd, slechts 2 mm groot, waar de megachile pluto tot wel 7 cm kan worden.

Het overgrote deel van alle bijen, waaronder de zand- en metselbijen, leeft solitair, en dus ‘op zichzelf’. Dit betekent echter niet dat deze bijen niet in de buurt van hun soortgenoten willen of kunnen leven. Vaak gaan deze bijen net naast elkaar hun nest bouwen voor de veiligheid. Een groep bijen ziet er toch altijd wat angstaanjagender uit dan één eenzame bij.

WEETJE
Niet alles bijen maken honing voor menselijke consumptie. En slechts twee van de zeven honingbijsoorten zijn gedomesticeerd: de honingbij (apis mellifera) en de Aziatische honingbij (apis cerana).

BIJEN EN HONING

De bij is talrijk in haar soort. Momenteel onderscheiden we zo’n 25.000 soorten, maar er vallen er wellicht nog heel wat meer te ontdekken. Hoewel alle bijen voornamelijk gemeenschappelijke kenmerken hebben, zijn er ook grote verschillen tussen de soorten op te merken. Zo is de kleinste bij, ook wel eens de verloren bij (perdita minima) genoemd, slechts 2 mm groot, waar de megachile pluto tot wel 7 cm kan worden.

Het overgrote deel van alle bijen, waaronder de zand- en metselbijen, leeft solitair, en dus ‘op zichzelf’. Dit betekent echter niet dat deze bijen niet in de buurt van hun soortgenoten willen of kunnen leven. Vaak gaan deze bijen net naast elkaar hun nest bouwen voor de veiligheid. Een groep bijen ziet er toch altijd wat angstaanjagender uit dan één eenzame bij.

WEETJE
Niet alles bijen maken honing voor menselijke consumptie. En slechts twee van de zeven honingbijsoorten zijn gedomesticeerd: de honingbij (apis mellifera) en de Aziatische honingbij (apis cerana).

BIJEN EN HONING

De anatomie van de bij

Klik op het lichaamsdeel dat je nader wilt bestuderen en krijg meer informatie.

achterpootbuttvleugelmiddenpootrugnekvoorpootheadoog

vleugels

Bijen hebben twee paar vleugels die aan elkaar verbonden zijn en dus altijd gelijktijdig bewegen, met een snelheid tot wel 250 keer per seconde. Dankzij hun snelle vleugels halen bijen snelheden tot wel 25 km/u.

Wat is het verschil tussen een werkster,
een dar en de koningin?

Koningin

  • De koningin komt na 16 dagen uit een  bevrucht eitje dat extra veel voedsel en  zorgen heeft gekregen.
  • De koningin is twee keer zo zwaar als de  werkster, en ongeveer even groot als de  darren.
  • Dankzij de feromonen die de koningin  afgeeft, weet de kolonie dat de koningin in  orde is.
  • Hoe ouder de koningin en hoe meer ze  gepaard heeft en hoe dikker haar achterlijf.
  • Koninginnen hebben een angel zonder  weerhaken, i.t.t. de werksters, die ze enkel  gebruiken om een concurrerende koningin  te vermoorden.

Werkster

  • De werkster komt na 21 dagen uit een  bevrucht eitje.
  • De lepelvormige monddelen van de  werkster zijn heel wat langer, omdat zij de  enige is die nectar moet halen.
  • De eierstokken van de werksters staan op  non-actief door de aanwezigheid van de  koningin.

Dar

  • De dar komt na 24 dagen uit een onbevrucht eitje.
  • Dankzij zijn enorme facetogen, ziet de dar de koningin ook van heel ver.
  • Darren hebben grotere vleugels en een vierkant lichaam.
  • Naast zijn voortplantingsfunctie moet de dar ook de temperatuur in de korf op peil houden.
  • De meeste darren sterven in de winter  naarmate het voedsel schaars wordt.
Van ei tot bij: hoe groeit een babybij?

De voortplanting bij bijen verloopt helemaal anders dan bij mensen. Honingbijen leven – in tegenstelling tot solitaire bijensoorten – in eusociale koloniën. De eusociale aard van honingbijen zorgt ervoor dat enkel de koningin zich kan en zal voortplanten. Waar de andere vrouwenbijtjes – de werksters – wel over de mogelijkheid beschikken om te baren, zullen zij dit nooit doen.

Het is ook de koningin die bepaalt of het eitje uitkomt als dar, als werkster of als nieuwe koningin. De koningin houdt zich vervolgens helemaal niet bezig met de opvoeding van haar kinderen. Ook die taak laat ze over aan de werksters.

De voortplantingscyclus: drukte op de kraamafdeling

Net als in het ziekenhuis, is er in de bijenkorf een aparte kraamafdeling: een aparte ruimte waar nieuwe bijen grootgebracht worden, van ei tot bij. Een koningin kan op het hoogtepunt van het seizoen tot wel 2000 eitjes per dag leggen. Door voortdurend eitjes te leggen, garandeert ze de verscheidenheid aan leeftijden in haar kolonie.

  1. De koningin plaatst haar achterlijf in een broedcel en legt een eitje.
  2. Na ongeveer drie dagen komt het eitje uit.
  3. In de volgende 24 uur vervelt de larve zo’n vier keer. Zo ontdoet ze zich van haar uitwendige skelet en kan ze groeien.
  4. De voedsterbijen voorzien de larve in voldoende eten, waardoor de larve erg snel groeit.
  5. De cel wordt verzegeld. Vervolgens spint de larve een cocon en verandert ze in een pop.
  6. De pop begint eruit te zien als een bij en krijgt herkenbare lichaamsdelen, poten en ogen.
  7. De pop begint te verkleuren: als eerste worden de ogen donkerder en paars, daarna volgt de rest van het lijf, eerst het achterlijf dan de poten, vleugels en voelsprieten.
  8. De volwassen bij komt uit en begint aan z’n taken.